film★★★☆☆

‘The Hobbit’: ‘Grommende orks, digitale trollen en etherisch voor zich uitkijkende elven’

'In een hol onder de grond woonde een hobbit.' U kunt zich niet voorstellen, waarde lezer, hoeveel die ene zin - de legendarische openingszin van Tolkiens ‘De hobbit’ - voor ons betekent; hoe diep die negen woorden in onze kinderziel staan gekerfd.

Of misschien kunt u het zich wél voorstellen; misschien bent ook u één van die miljoenen die met hart en ziel aan dat wonderlijke boek zijn verknocht. Hans en Grietje? Doornroosje? Klein Duimpje? De Teletubbies?

Die softies hebben nooit deel uitgemaakt van onze hummelwereld: óns poatjen vertelde voor het slapengaan liever over Gandalf de tovenaar, over de elfen die ‘s nachts met twinkelende toortsen in de bossen verschijnen, over Gollem en de ring, en natuurlijk over Bilbo, die gekke hobbit die dik tegen zijn zin en zonder zakdoek zijn comfortabele hobbithol verlaat en zich samen met Gandalf in een fantastisch avontuur stort vol aardmannen, wargs, spinnen en draken.

En daarom, en alleen daarom, dienen wij ons hier en nu onbevoegd te verklaren. ‘Boek en film nooit met elkaar vergelijken!’, zo luidt regel nummer één wanneer je naar een boekverfilming gaat kijken, maar we kunnen nu eenmaal niet anders: ‘De hobbit’ is ons even dierbaar als onze aorta, als ons droommeisje, en als onze bak trappist in de kelder.

U zult dus wel begrijpen dat we onlangs met een krankzinnig bonzend hart de Kinepolis binnenstapten, des te meer omdat de release van ‘The Hobbit’ werd voorafgegaan door een reeks verontrustende omens: de oorspronkelijke regisseur Guillermo del Toro keerde het project na creatieve en financiële meningsverschillen de rug toe, de opnamen in Nieuw-Zeeland liepen niet bepaald van een leien dakje (stakingen! Maagzweren! Dode dieren!) en de eerste fragmenten, in juli vertoond op Comic-Con in San Diego, werden op vernietigende commentaren onthaald.

Zelf vonden we ‘The Hobbit: An Unexpected Journey’ zeker niet slecht, maar echt magisch of betoverend kun je het eindresultaat niet noemen, en Peter Jackson is er zéker niet in geslaagd om de knisperende geest van het boek te vatten.

Eerst een woordje over de als revolutionair aangekondigde high frame rate-technologie, die (althans volgens de toeterende pr-machine) extreem realistische beelden en fantastische 3D-effecten op het scherm zou moeten projecteren. De weidse panorama’s van Midden-aarde ogen inderdaad ongelooflijk scherp, maar het is natuurlijk de vraag of het dromerige universum van ‘The Hobbit’ eigenlijk wel gebaat is met die hoge hdtv-achtige resoluties, en of Midden-aarde er niet wonderbaarlijker had uitgezien in de warme, picturale gloed van ouderwetse filmpellicule.

Eén van de allergrootste nadelen van high frame, zo lijkt ons, is dat de kostuums en de decors, net omdát ze zo haarscherp op uw netvlies worden gebrand, er ook overduidelijk als kostuums en decors uitzien. We zien het zeker zitten om Anderlecht - KV Mechelen eens in high frame te bekijken, maar een fantasyfilm? Hm, dunno.

De hobbitvriend in ons wist ook geen raad met de toon van de film. U moet weten dat ‘The Hobbit’ in wezen een nogal speels boekje is, dat zich tot het epische ‘In de ban van de ring’ verhoudt als een zomers briesje tot een duistere wolkenmassa. Hoewel Tolkien in latere uitgaven hier en daar kleine correcties zou aanbrengen, om de plot nét iets beter te doen aansluiten bij zijn magnum opus, is de stijl van ‘De hobbit’ lichtvoetiger, pretentielozer, minder gezwollen, en vooral: sprookjesachtiger.

Jackson heeft het sprookjespad jammer genoeg verlaten, en doet honderdzestig minuten lang verschrikkelijk hard zijn best om ‘The Hobbit’ in de richting van de zwaarwichtige allure van ‘Lord of the Rings’ te duwen. Het gevolg daarvan is een nogal vervelend déjà-vu-effect: de ontsnapping uit de Nevelbergen lijkt als twee druppels water op de vlucht uit Moria (zelfs de camerabewegingen zijn identiek!), de digitale Orklegers rollen als vanouds als zwarte zeeën over het doek, en wanneer de toestand er hopeloos uitziet, vraagt Gandalf alwéér hulp aan een voorbijfladderende vlinder.

Nu, misschien is Jackson wel een stuk minder in tune met het oeuvre van Tolkien dan dat hij zelf denkt. Jackson weet wel hoe hij het publiek moet overdonderen met gezwollen speeches, klingelende zwaardgevechten, eindeloze achtervolgingen en digitale monsters, maar (en dat bleek, achteraf gezien, ook al uit zijn ‘Lord of the Rings’-trilogie) van die typische weemoedige Tolkien-sfeer heeft hij absoluut geen kaas gegeten.

Jackson krijgt het bijvoorbeeld kwaad wanneer hij een behaaglijke atmosfeer in de schemering moet oproepen; wanneer hij twinkelende toortsen tussen donkere bomenmassa’s moet filmen; wanneer hij zingende elfen in de dieper wordende duisternis in beeld moet zetten; kortom: al die dingen die Tolkiens universum zo magisch maken, moeten bij Jackson meestal plaatsruimen voor, nou ja, klingelende zwaardgevechten, eindeloze achtervolgingen en digitale monsters.

Maar wacht, ‘The Hobbit’ heeft ook veel kwaliteiten! Ian McKellen draagt als Gandalf aldoor een heerlijke twinkeling in de ogen, Martin Freeman is de ideale Bilbo, Gollum is Gollumiger dan ooit, en wanneer het écht moet, brengt Jackson het er goed vanaf: het raadselduel tussen Bilbo en Gollum is schitterend. ‘The Hobbit’ zal de niet al te veeleisende multiplexbezoeker allicht niet ontgoochelen, maar zelf voelen we ons op het vlak van grommende orks, digitale trollen en etherisch voor zich uitkijkende elven stilaan oververzadigd. Helaas: nog twee films te gaan.

Bekijk de trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234