'The Plot Against America'Beeld HBO

televisie★★★★★

‘The Plot Against America’ op Play: de eerste vijfsterrenserie van het jaar!

Een leek in de politiek schopt het tot Amerikaans president, met een programma dat drijft op isolationisme, wantrouwen tegenover vreemdelingen en de belofte om Amerika altijd en overal op de eerste plaats te zetten. Hij flirt met het fascisme, schurkt zich aan tegen buitenlandse dictators en zet zijn critici weg als vijanden van het volk. Met zijn beleid en zijn retoriek zorgt hij ervoor dat de kwetsbare minderheden van zijn land steeds meer onder vuur komen te liggen.

Het klinkt vergezocht en onrealistisch, zeker nu er een ‘very stable genius’ in het Witte Huis woont, maar aan het begin van de Tweede Wereldoorlog was het in de Verenigde Staten een tastbare mogelijkheid. Charles Lindbergh - piloot, nationale held en een man met autoritaire trekjes en een voorliefde voor stampende laarzen - werd eind jaren 30 het hof gemaakt door de Republikeinse Partij. Die hoopte dat hij het zou opnemen tegen zittend president Roosevelt en onder de slogan ‘America First’ het land uit de oorlog die was losgebarsten in Europa weg zou houden. Lindbergh weigerde het aanbod, maar in zijn roman ‘The Plot Against America’, uit 2004, vroeg Philip Roth zich af wat er was gebeurd als de piloot zich wel kandidaat had gesteld én had gewonnen. Dat zou vooral slecht nieuws geweest zijn voor de joden in het land, en door de ogen van de jonge Philip - het alter ego van de schrijver, die in de roman ook zijn eigen jeugd verwerkte - zie je hoe zij onder druk komen te staan en de terreur om zich heen grijpt.

Toen David Simon, de man achter onder meer ‘The Wire’ en ‘The Deuce’, aan de verfilming van ‘The Plot Against America’ begon, zag de wereld er natuurlijk helemaal anders uit dan vijftien jaar geleden. Ook op tv, waar series als ‘The Man in the High Castle’ of ‘The Handmaid’s Tale’ het hele ‘Wat als er fascisten aan de macht zouden zijn?’-thema al grondig hebben uitgespit. In tegenstelling tot die twee reeksen speelt ‘The Plot Against America’ zich echter niet af in een dictatoriale maatschappij of in een onbestemde toekomst, maar in een veel meer vertrouwde versie van de VS. De serie opent met beelden van een typische, zonovergoten buitenwijk in de jaren 40. Kinderen spelen op straat, buren praten met elkaar over de heg, moeders roepen dat het eten klaar is. Het lijkt idyllisch, maar in de gesprekken schemert de onrust door, de angst voor een mogelijke kandidatuur van Lindbergh - die pas helemaal op het einde van de eerste aflevering bekend maakt dat hij president wil worden.

Van dan af trekt er een schaduw over het leven van de joodse familie Levin, vader en moeder Herman en Bess en hun twee zonen Sandy en Philip. Net als elk ander gezin in het Amerika van die tijd dromen ze van een beter bestaan, een groter huis in een mooiere wijk, een job die iets meer zekerheid biedt. Maar in plaats daarvan wordt hun wereld donkerder en kleiner - ook letterlijk: naarmate de reeks vordert, brengen ze meer tijd door in hun woonkamer en wordt alles grauwer - en vooral onheilspellender. Fascisten maken zonder schroom en geüniformeerd het café op de hoek onveilig. De radio spuwt verhalen over pesterijen elders in het land. Hermans werkgever beslist plotseling om hem over te plaatsen naar een uithoek van het land, waar joden nog minder welkom zijn.

Terwijl de tienjarige Philip in het boek als verteller fungeert, focust de reeks vooral op Herman, een overtuigde Democraat die ‘s avonds nagelbijtend voor de radio kruipt, de steeds bezorgder kijkende Bess en andere personages, zoals Philips tante Evelyn (Winona Ryder) en haar man, de rabbijn Lionel Bengelsdorf (John Turturro) die voor Lindbergh gaat werken in de overtuiging dat de president weer op het rechte pad te brengen is. Maar de impact van alle gebeurtenissen op Philip vormt wel het hart van de serie, en hij is het die door de zes afleveringen heen de meeste evolutie doormaakt: bij de start is hij nog de naïeve jongen die aan zijn vader vraagt wat een ‘fascist bastard’ is, maar gaandeweg begint hij goed te beseffen welk monster er aan de deur van zijn huis staat en neemt hij om zijn familie te beschermen zelfs een noodlottige beslissing die het leven van zijn beste vriend overhoop haalt.

Het is de eerste keer dat Simon een roman, en dan nog een van een van de meest bejubelde schrijvers van de 20ste eeuw, in een tv-serie heeft gegoten. Daarom is het opmerkelijk hoe nauw ‘The Plot Against America’ aansluit bij zijn vorige werk. De reeks is schijnbaar traag, lijkt aflevering na aflevering voorbij te kabbelen en zit vol scènes waarin mensen met elkaar discussiëren - over hoe ze het beste kunnen omgaan met de dreiging, of ze beter kunnen vluchten naar Canada dan wel moeten thuisblijven en de storm proberen te trotseren. De meeste actie gebeurt buiten beeld en zelfs als het geweld echt losbarst, op het einde van de serie, zie je weinig meer dan een uitgebrand autowrak en wat ingeslagen winkelruiten, als stille getuigen van de terreur.

Maar de langzame opbouw die Simon in ‘The Wire’ of ‘The Deuce’ heeft geperfectioneerd, gebruikt hij hier om de groeiende dreiging waar de familie Levin mee te kampen heeft weer te geven, de knoop die langzaam rond hun levens wordt gelegd, de wurgende machteloosheid die opkomt als je de vijand niet of nauwelijks ziet maar wel altijd maar voelt naderen. Dat maakt van ‘The Plot Against America’ een briljante reeks die onder je huid kruipt als was ze een moeilijk in te tomen virus, de eerste vijfsterrenserie van het jaar, maar bovenal belangrijke televisie in deze tijden, waarin de huidige Amerikaanse president en vele andere politici graag de haat tegenover  de ander aanwakkeren, en de ogen sluiten voor wat dat voor die ander betekent.

Bekijk de trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234