null Beeld � VRT
Beeld � VRT

televisie★★★★☆

Thomas Vanderveken slaagt er met ‘Een nacht in het museum’ uitstekend in om weg te blijven van alle pretentie, zonder ooit af te glijden richting oppervlakkigheid

Ambitieus idee wel: een hele nacht opblijven om naar één schilderij te kijken. Vooral omdat, zo deelt presentator Thomas Vanderveken ons meteen aan het begin van ‘Een nacht in het museum’ mee, de gemiddelde museumbezoeker slechts 27 seconden naar een kunstwerk kijkt.

Joris Bellwinkel

De nachten worden doorgebracht in het Antwerpse Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, net vóór de recente heropening, waar telkens met een bekende gast wordt gedronken, gegeten en geslapen bij één van de meesterwerken uit de collectie. Voor de kijkers wordt die logeerpartij teruggebracht tot een klein uur, wat nog altijd ruim meer is dan 27 seconden, maar geen moment te lang aanvoelt. ‘Ik lees in musea nooit de boekjes bij de werken,’ vertelt Sarah Vandeursen, die in de tweede aflevering een nacht lang kampeert voor ‘Madonna omringd door serafijnen en cherubijnen’ van de 15de-eeuwse Franse schilder Jean Fouquet. ‘Ja, dan ben je hier wel aan het verkeerde adres,’ lacht Vanderveken, ‘want ik heb veel boekjes gemaakt in videovorm.’

Lees ook

Thomas Vanderveken over zijn onenightstands in het nieuwe Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen: ‘Overdadig en katholiek’

Het zijn mooie boekjes, de kleine reportages tussendoor waarin Vanderveken op zoek gaat naar de oorsprong van het werk, en waarin de ene bezielde Vlaamse kunstkenner na de andere bevlogen Franse curator aan het woord komt. Prachtig in beeld gebracht ook: Vanderveken schuifelend door oude kerken, banjerend door korenvelden in de Franse zon. Belangrijk is ook dat de juiste vragen worden gesteld, toegankelijke vragen die je misschien niet zelf zou stellen, maar waarvan je achteraf blij bent het antwoord te kennen. Waar wijst het kind op het doek naar? Bespeuren we droefenis in de blik van de madonna? En op wie werd haar beeltenis gebaseerd?

Vanderveken graaft uitgebreid in de achtergrond van die ‘enorm sexy madonna’, met haar perfect ronde borsten en een huid zo maagdelijk wit als de vloeren van het KMSKA vóór het openingsweekend, maar interessanter nog is de treurige vaststelling dat het meesterwerk niet compleet blijkt te zijn: het schilderij is slechts de helft van een tweeluik, waarvan het eerste deel in een museum in Berlijn hangt. Voor beide musea is het doek van Fouquet een onmisbaar topstuk in de collectie, waardoor museumbezoekers het werk niet in zijn geheel kunnen zien, vertelt de Berlijnse curator gepijnigd. Wie het volledige tweeluik toch graag had kunnen bekijken, heeft een unieke kans gemist: u had daarvoor een paar jaar geleden naar Berlijn moeten gaan, waar de madonna in bruikleen was tijdens de sluiting van het Antwerpse museum. Vanderveken, elke nacht onophoudelijk goedgemutst, rijdt vervolgens een replica van het werk uit Berlijn de zaal binnen om de diptiek toch voor eventjes te vervolledigen.

Lees ook

Voormalig rector van de VUB Caroline Pauwels, zo leert ‘De vier seizoenen van Caroline Pauwels’, liet zich overal vergezellen door een lach die klinkt als kietelen ★★★½☆

‘Dahmer’ op Netflix kon een veel betere serie zijn, als de makers de platgetreden true crime-paden hadden durven te ontwijken ★★½☆☆

‘Ik ben Sarah, ik ben geen kunstenaar,’ stamelt Vandeursen enigszins bedremmeld als halverwege de nacht plots de grote Luc Tuymans naast haar staat. Hoewel lichte ongemakkelijkheid Vandeursen sowieso niet vreemd is, verklaart Vanderveken haar schroom door ‘het serieux, die geladen en beladen sfeer die rond kunst hangt’. Des te knapper is het dat hij er met dit programma zelf een uur lang uitstekend in slaagt om weg te blijven van alle pretentie of duur gewauwel, zonder ooit richting oppervlakkigheid te glijden. Als het klopt dat mensen diep in de nacht hun ware aard tonen, is er aan Vanderveken een aanstekelijk enthousiaste leerkracht kunstgeschiedenis verloren gegaan.

Ook op Humo

‘Op vrijdag pendel ik snel naar huis, om toch maar iets te kunnen eten’: wanneer door de energiefactuur studeren onbetaalbaar wordt

Filmpjes schetsen beeld van bizarre hotelnacht Mathieu van der Poel: ‘Jij mag niet in mijn kamer komen’

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234