The Pale Blue Eye - Christian Bale en Harry Melling Beeld SCOTT GARFIELD/NETFLIX © 2022
The Pale Blue Eye - Christian Bale en Harry MellingBeeld SCOTT GARFIELD/NETFLIX © 2022

televisie★★★☆☆

Tijdens de beste momenten van ‘The Pale Blue Eye’ op Netflix voel je een ijskoude wind door de film waaien

Hopelijk is het geen al te grote spoiler wanneer we u vertellen dat ‘The Pale Blue Eye’ opent met een uit het kortverhaal ‘The Premature Burial’ gelicht citaat van Edgar Allan Poe: ‘De grenzen die leven van dood scheiden zijn op zijn best schimmig en vaag. Wie zegt waar de ene grens eindigt en de andere begint?’.

Erik Stockman

Nu, wanneer ergens de naam Edgar Allan Poe valt, dan schuiven wij terstond naar het puntje van onze doodskist: wij zijn immers gezworen fan van de meesterlijke Amerikaanse schrijver die naar verluidt een panische angst had om levend te worden begraven. Zijn bloedstollende kortverhalen ‘De Val van het Huis Usher’ en ‘Een Afdaling in de Maalstroom’ behoren tot het allermooiste proza dat we ooit hebben gelezen, en voorts zijn wij al van kindsaf dol op de schitterende Poe-verfilmingen van Roger Corman, en dan vooral van het uit 1963 daterende ‘The Raven’ met Peter Lorre, Vincent Price en een luid roepend menselijk kadaver: ‘Beeee-waaaaare!’.

‘The Pale Blue Eye’ is evenwel niet gebaseerd op een verhaal van Poe maar op een in 2003 verschenen roman van Louis Bayard. Het verhaal situeert zich in 1830: niet alleen het jaar dat er in de Koninklijke Muntschouwburg een revolutietje uitbrak, maar ook - zoals blijkt uit de film - de tijd dat de fraai uitgedoste heren zich na het rijkelijke diner met een glas cognac in de hand terugtrokken in de door een knapperend haardvuur verwarmde bibliotheekkamer terwijl de vrouw des huizes in het salon in het schijnsel van de kaarsenkandelaar een deuntje speelde op de piano. Ten einde de dader te vinden van een macabere moord op een cadet van de eerbiedwaardige militaire academie in West Point, roept kolonel Thayer (Timothy Spall) de hulp in van Augustus Landor (Christian Bale), een gereputeerde rechercheur die er niet voor terugdeinst om tijdens de lijkschouwing met zijn blote handen de snee in de thorax van het slachtoffer nog wat verder open te trekken ten einde een vorsende blik te kunnen werpen op de ingewanden.

Tijdens zijn onderzoek krijgt Landor onverwachts bijstand van een scherpzinnige cadet met een dichterlijke inborst, en die cadet is niemand minder dan de jonge Edgar Allan Poe! Dé vraag die tijdens ‘The Pale Blue Eye’ aldoor op onze tongpunt lag, was: wie is toch die fantastische acteur die zo naadloos glijdt in de 19de eeuwse halskraag van Edgar Allan Poe, die anno 1830 overigens effectief in West Point vertoefde? We hadden hem niet onmiddellijk herkend, maar ‘t is jandorie Harry Melling, de Britse acteur die in de Harry Potter-films de rol speelde van Harry’s kwelgeest Dirk Duffeling! In ‘The Pale Blue Eye’ doet Melling, die in sommige beeldkaders unheimlich goed op de échte Poe lijkt, iets wat weinigen hem hebben voorgedaan: met groot gemak Christian Bale van het scherm spelen.

Om nog eens terug te komen op bovenstaand citaat: ‘The Pale Blue Eye’ is naar ons gevoel op z’n best wanneer de film de vage en schimmige grenzen tussen leven en dood aftast, en wanneer regisseur Scott Cooper (‘Crazy Heart’, ‘Out of the Furnace’, ‘Antlers’) zich overgeeft aan de morbide atmosfeer die zo eigen is aan de werken van Poe. Poe, die romantische ziel, die in een donkere kroeg wild gesticulerend poneert dat de dood het meest verheven thema is van de poëzie. Of Poe die tijdens een wandeling in het winterse landschap in een mooie monoloog een verklaring probeert te geven voor het feit dat onze dierbare overledenen nog lang na hun overlijden door onze hoofden en onze harten blijven spoken: ‘De doden voelen zich door ons in de steek gelaten, en daarom roepen ze ons op.’ In die scènes blaast er door ‘The Pale Blue Eye’ een ijskoude wind die rechtstreeks komt aanwaaien vanuit de verhalen van de échte Poe.

De cineast is minder goed op dreef wanneer hij zich toespitst op de moordintrige: die is voorspelbaar en draait uit op een ontgoochelende twist. Het dient ook gezegd dat Gillian Anderson zich met haar lachwekkend karikaturale vertolking van film lijkt te vergissen, en dat de muziekscore van Howard Shore, hoe goed die ook bij de donkerte van het verhaal past, soms verdacht goed lijkt op zijn eigen compositie voor ‘The Silence of the Lambs’. Overigens is de titel afkomstig uit Poe’s magistrale kortverhaal ‘Het Verraderlijke Hart’: ‘Eén van zijn ogen leek op een gierenoog - een bleekblauw oog met een vlies er over. Altijd als dat oog mij aankeek, werd ik er koud van.’ ‘The Pale Blue Eye’ is allesbehalve een meesterwerk, maar toch hadden we het verontrustende gevoel dat dat bleekblauwe oog ons tijdens de film geregeld zat aan te staren.

Nu op Netflix.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234