For Sama Beeld VRT
For SamaBeeld VRT

Televisie★★★★☆

Tijdens het kijken van ‘For Sama’ konden we bijna het bloed, de angst en het puinstof in onze eigen woonkamer proeven

Wanneer wij onze smartphone bovenhalen en op het rode startcirkeltje van de videofunctie drukken, dan is dat meestal om grinnikend te filmen hoe ons hartenlapje op het veld van boer Carlos op haar buik onder de schrikdraad sluipt, of hoe de ladder in haar panty steeds imposanter wordt terwijl ze in familiepark Harry Malter mits enige moeite een kameel bestijgt. Toen de studente Waad Al-Kateab in januari 2013, twee jaar na het uitbreken van de Syrische burgeroorlog, in Aleppo de on-switch van haar digicamera overhaalde, deed ze dat om de verminkte lijken te filmen van enkele tientallen gefolterde jongeren die enige uren voordien als in een macabere visvangst uit de rivier waren gehaald.

Vijf jaar lang is Waad te midden van de door het regime van Bashar al-Assad aangerichte oorlogsgruwel blijven doorfilmen: haar manier om, zoals ze zelf ergens offscreen zegt, de nachtmerrie nog enige waarde te geven. Tot ze met twaalf harde schijven naar Engeland vluchtte, waar ze samen met regisseur Edward Watts uit het ontzagwekkende beeldmateriaal een muisstilmakende documentaire distilleerde; een homevideo uit het inferno; een uniek ooggetuigenverslag dat de wreedheden zó dichtbij brengt dat je het bloed en de angst en het puinstof zelfs in de gezelligheid van je woonkamer bijna op de lippen kunt proeven. En dan deert het niet dat de beelden soms niet perfect zijn en die ruwe homevideokorrel blijven behouden.

Oorlog bestaat niet uit meesterlijke trackingshots doorheen loopgraven of briljant gefotografeerde luchtgevechten, neen, oorlog bestaat uit puin, stof, gruis, paniek, chaos, uit bloedplassen die je zelfs met de beste bezem uit de Hubo niet van de ziekenhuisvloer krijgt geschrobd. Handen die een dode jongen in een blauwe lijkwade wikkelen. Kinderen die tranen storten bij hun doodgebombardeerde broertje. De weeklacht van een vader bij zijn bij een luchtaanval omgekomen kind – ‘Waar ben je heen, mijn dochter?’

Tegelijk is het mooi om te zien hoe het leven in Aleppo doorheen alle misère dan toch een weg zoekt: tijdens een huwelijksfeest wordt er gezongen en gedanst en mogen er zelfs ballonnen worden opgehangen. Al moet dat leven er soms letterlijk worden íngemept, zoals wanneer een dokter een roerloze zuigeling probeert te reanimeren door hardhandig op het rugje te trommelen. Zou Waad, die haar lens de hele tijd onwrikbaar op het baby’tje gericht houdt, tijdens dit zielroerende tafereel net als wij de tranen in de ogen hebben gehad?

Nu zal het wel aan ons liggen, maar wij moesten achteraf toch eens denken aan de onverdraagzaamheid en de haatzaaierij en aan de foute denkbeelden die hier meer en meer in de filterbubbels van het Internet rondkolken. En we dachten: hopelijk kunnen wij nog lang ladders in panty’s blijven filmen, en komt het in onze contreien nooit tot zo’n waanzin. Klonk dit laatste als overdreven doemdenkerij? Nou, toen ze in 2009 in Aleppo ging studeren, zal Waad ook wel niet hebben gedacht dat haar vertrouwde leventje weldra van onder haar voeten zou worden weggemaaid. ‘Madness is like gravity’, zo wist de Joker al in ‘The Dark Knight’, ‘All it takes is a little push.’ ‘For Sama’ is niet alleen een onontbeerlijke documentaire, het is ook een verwittiging.

Kijk nu terug op VRT.nu

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234