null Beeld © VRT
Beeld © VRT

kijktip'Fake news & ik'

Tim Verheyden zwemt tegen de desinformatiestroom in: ‘Ze noemen me al een rat’

Na zijn veelbesproken en scherpe reportages over Facebook en Schild & Vrienden zet Tim Verheyden, de journalistieke waakhond van de VRT, zijn tanden in de desinformatieplaag. In de tweedelige Canvas-documentaire ‘Fake news en ik’ bespreekt hij de gevaren van nepnieuws met klokkenluiders, voormalige complotdenkers en trollenjagers.

Joshua Migneau

HUMO Eén van je gesprekspartners is Frances Haugen, de Amerikaanse datawetenschapper die vorig jaar aan de basis stond van de Facebook Papers.

TIM VERHEYDEN «Ten tijde van de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 had zij de verspreiding van fake news op Facebook helpen verhinderen. Maar daardoor bleven mensen ineens minder lang hangen op dat sociale medium. En dus werden Haugen en haar collega’s de laan uit gestuurd. Ze heeft daarna duizenden gevoelige documenten gelekt, waardoor de hele wereld nu weet: de techgigant kán fake news bestrijden, maar kiest ervoor dat niet te doen. Uit winstbejag.»

HUMO In ‘Fake news en ik’ komen ook complottheorieën aan bod. Hoe kunnen we die het gemakkelijkst spotten?

VERHEYDEN «Het zijn telkens weer remixes van de bekende greatest hits. Bijvoorbeeld: ‘De overheid verzwijgt dat de vaccinatie talloze slachtoffers heeft gemaakt.’ Die stelling staat ook centraal in ‘Died Suddenly’, een nieuwe Amerikaanse documentaire die de afgelopen weken al miljoenen keren bekeken is. Factcheckers hebben de meeste ‘plotse overlijdens’ uit die docu ondertussen ontkracht, maar het kwaad is natuurlijk al geschied.

»Vroeger probeerde ik met complotdenkers in gesprek te gaan, maar dat leverde meestal welles-nietesverhalen op. In ‘Fake news & ik’ praat ik met mensen die de desinformatiestroom kunnen duiden.»

HUMO Ook slachtoffers doen hun verhaal.

VERHEYDEN «Klopt. Anton getuigt bijvoorbeeld over zijn jaren als neonazi: hoe hij zich uit onzekerheid bij een extremistische onlinegroepering aansloot, hoe ongelukkig dat complotdenken hem maakte, en hoe hij op eigen kracht zijn realiteitszin heeft teruggevonden.»

HUMO Je voert voorts een trollenjager op: wat mogen we ons daarbij voorstellen?

VERHEYDEN «Zo omschrijft Nederlands journalist Robert van der Noordaa zichzelf. Hij brengt trollenlegers – groepen mensen die min of meer georganiseerd desinformatie verspreiden – en nepaccounts in kaart. In ‘Fake news en ik’ getuigt ook de Georgische Sopo Gelava, een ‘digitale soldaat’ die met onlinetools de leugens van het Kremlin doorprikt: ook in de oorlog in Oekraïne is desinformatie een veelgebruikt en gevaarlijk wapen.»

HUMO Eerder dit jaar vertelde je in Humo dat je zelf al eens in een complottheorie bent opgedoken: iemand had je gelinkt aan Marc Van Ranst en Bill Gates.

VERHEYDEN «Sindsdien word ik op sociale media een ‘rat’ genoemd. Je kunt dat onnozel vinden, maar ik maak me ook zorgen: die complottheorie speelt in op het wijdverspreide sentiment dat journalisten deel uitmaken van een propagandamachine.

»Mensen vragen me vaak: ‘Mag jij wel alles zeggen wat je wilt, Tim?’ Bij dezen wil ik voor eens en voor altijd bevestigen: ik heb de antwoorden in dit interview helemaal zélf bedacht.»

‘Fake news en ik’
Canvas, donderdag 8 december, 21.20

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234