Meg March (Emma Watson), regisseur Greta Gerwig, Jo March (Saoirse Ronan) en Amy March (Florence Pugh) op de set van Little Women.

RegisseurGreta Gerwig

‘Toen ik Little Women herlas, overdonderde het me hoe modern en urgent het was’

De 19de-eeuwse roman ‘Little Women’ was al meermaals verfilmd. Maar niet eerder op de manier waarop Greta Gerwig het heeft aangepakt: zij wil nu ook mannen raken. Vannacht maakt de film kans op zes Oscars. 

‘Wat wil ík eigenlijk zien, als dat licht uitgaat in de bioscoop?’

Greta Gerwig (36) zegt het ferm, tegenover een groepje journalisten in een hotel in Parijs. En ze schiet vervolgens in de lach. ‘Er zijn allerlei overwegingen bij het schrijven van een script, maar dat is er een van. Nou, wat ik wilde zien: die personages uit Little Women, maar dan niet alleen als meisjes, maar ook als opgegroeide vrouwen.’

‘Little Women’, de semiautobiografische 19de-eeuwse romanreeks van Louisa May Alcott over de gezusters March, geldt bovenal in de Verenigde Staten als klassieker. De onderling zo verschillende Meg, Jo, Beth en Amy, botsend met – of zich conformerend aan – de nukken van de tijd, die de vrouw afhankelijk maakte van de man, haar klein hield.

Nooit uit druk geweest, sinds 1868. En veelvuldig bewerkt voor het theater en de bioscoop. Maar niet eerder op de wijze waarop Gerwig het aanpakt: haar periodedrama, vanaf volgende week in de Belgische bioscoop en genomineerd voor zes Oscars, springt voor- en achteruit in de tijd. ‘In de collectieve herinnering is ‘Little Women’ een verhaal over meisjes. Door ze ook op te voeren als volwassenen, kon ik mijn ideeën als lezer van het boek erin verwerken. Ik ben nu een volwassene. En ik wilde een film maken die behalve voor meiden ook voor volwassenen is. Dat ze kijken, en dan denken: o ja, zo is het. Dát is hoe je met jezelf rondsjokt, als meisje, als jonge vrouw.’

Greta GerwigBeeld Photo News

- Hoe komt het dat Little Women nog steeds zo veel mensen aanspreekt?

«Toen ik het boek herlas, zo rond mijn 30ste, waarmee het hele idee dat ik deze film wilde maken zo ongeveer begon, overdonderde het me hoe modern en urgent het was. De door het verhaal gevlochten thema’s – vrouwen en auteurschap, intellectueel eigendom, geld, kunst, ambitie – dat is alles waar ik over nadenk! Dat is de lucht die ik inadem. Wat wonderlijk en geweldig, dacht ik, dat dit boek, waar ik al van kinds af aan van hou, mij nu, als vrouw, op een heel andere manier aanspreekt.

»Als kind was Jo March (de jongensachtige en impulsieve zus die een literaire carrière ambieert, red.) mijn heldin. Wie Louisa May Alcott was, wist ik niet echt. Pas toen ik mijn research deed voor de film, realiseerde ik me dat zij de reden was waarom ik zo van Jo hield. Het begon al met dat citaat van Alcott, waarmee ik de film begin: ‘Ik heb veel moeilijkheden gekend, dus ik schrijf vrolijke verhalen.’ Ze vatte daarin ook de afstand tussen de auteur en de fictie. 

»De familie March uit het boek is deftig arm; Alcotts eigen familie was echt door en door arm. Louisa begon op haar 15de te werken, verkocht korte verhalen om het gezin te onderhouden. De Alcotts verhuisden een keer of dertig in Boston, omdat ze de huur niet konden betalen, wat echt iets anders is dan die magische jeugd van de Marches in het boek. 

»Ik heb zo veel mogelijk details uit Alcotts echte leven in de film gestopt: dat ze zich aanleerde ook met links te schrijven, voor als haar rechterhand kramp had en bloedde, door haar werk als naaister. De dialoog met Jo in de film bestaat ook uit citaten uit Alcotts dagboeken en brieven, die vaak heel slim en grappig zijn. Zoals die opmerking over haar schrijverschap: ‘Ik kan het me niet permitteren veelgeprezen te zijn en te verhongeren, geld is het doel en middel van mijn huurlingenbestaan.»

- Er zit een scène in Little Women waarin zus Amy (actrice Florence Pugh) messcherp uiteenzet hoe weinig opties ze heeft als vrouw. Hoe belangrijk is dat moment voor u?

«Die speech van Amy ontstond tijdens een lunch die ik had met Meryl Streep. Dat was het moment waarop ze tegen me zei dat ze het ging doen, dat ze de rol van tante March wilde spelen. Ik knikte alleen maar: ja, geweldig. Vervolgens zette Meryl uiteen hoe de omstandigheden waren voor vrouwen in die tijd, een speech die ik overdroeg aan Amy.

»Het was niet alleen zo dat vrouwen niet konden stemmen, zei ze, of geen bezit mochten hebben. Áls ze hun man wilden verlaten, moesten ze weg met niets – de kinderen waren dan van hem. Om te begrijpen wat een huwelijk destijds was, wat de inzet was voor een vrouw, móét je dat overbrengen aan het publiek van je film.»

- Dus Meryl Streep verdient een vermelding als coauteur van het script?

«Een vermelding voor ‘aanvullend materiaal’... Nee, maar ze is briljant, écht een briljante vrouw.»

De hoofdrolspeler in het zussenensemble is Saoirse Ronan, met wie Gerwig al vaker werkte, en met wie ze een soort verbond voelt – de twee hopen ook over dertig jaar nog steeds samen films te maken. De actrice, op haar 25ste al vier maal genomineerd voor een Oscar (voor haar rollen in Atonement, Brooklyn, Gerwigs coming-of-agedrama Lady Bird en Little Woman), is ook in Parijs, waar de verfilming van Alcotts boek eerder al in première ging.

Regisseur Greta Gerwig en Saoirse Ronan als Jo March op de set van Little Women.

De spichtige Iers-Amerikaanse verklaart ooit ook te willen regisseren, dankzij Gerwig, die eveneens begon – en veel succes had – als actrice. ‘Voor ik Greta had ontmoet, mijmerde ik er weleens over hoe zou het zijn om zo’n echt klassieke regisseur te zijn. Dan dacht ik aan Coppola, Kubrick, David Lynch: geweldige regisseurs, maar allemaal mannen. Greta laat me nu zien dat het kan. En jezelf kunnen herkennen in iemand die iets groots onderneemt, dat is zoiets krachtigs.’

Gerwig groeide op in een katholiek milieu in Sacramento, Californië. ‘Dat je ook zoiets als filmmaker kon zijn, kwam niet bij me op. Dat stond zover af van de wereld waarin ik verkeerde. Het leek alsof God ons films aanreikte. Van theater wist ik dat het door mensen werd gemaakt, want dat kon je zien. Misschien dat ik me daarom eerst met toneel ging bezighouden. 

»Maar toen ik eenmaal verliefd werd op film, duurde het wel een poos voor ik ergens een vrouwelijke regisseur zag. Om eerlijk te zijn: veel van mijn favoriete regisseurs zijn man, omdat ze... veel films hebben geregisseerd. Maar de eerste film die me deed inzien dat cinema een eigen kunstvorm is, en geen verfilmd theater, was Beau Travail. Van een vrouw, Claire Denis, maar dat wist ik nog niet toen ik hem zag. Het is belangrijk om voorbeelden te hebben. Het duurde wel lang voor ik genoeg moed had opgevat om zelf te regisseren. Ik doe het nu, dacht ik, of nooit.»

- Hoe denkt u dat ‘Litttle Women’ valt bij het publiek dat niet bekend is met het boek?

«Toen de film af was, heb ik hem laten zien aan mensen die het verhaal van ‘Little Women’ nog niet kenden. Vooral mannen ja, want de meeste vrouwen weten op z’n minst wel iets van het boek, of van de eerdere films. Dus nodigde ik veel van mijn mannelijke vrienden uit voor die vroege vertoningen, om er zeker van te zijn dat de film ook voor hen te begrijpen was. Ze leken tevreden.»

- Ze hadden geen commentaar?

«Ze zeiden: ‘Goh, ik had echt niet verwacht dat ik het leuk zou vinden, maar dat was wel het geval.»

Gerwig grijnst. ‘Ik heb een hoop huilende 60-jarige mannen omhelsd.’

Regisseur Greta Gerwig en Meryl Streep als tante March op de set van Little Women.

Genomineerd stel

Net als Greta Gerwig (Little Women) is ook haar regisserende echtgenoot Noah Baumbach (Marriage Story) genomineerd in de negen titels tellende categorie Beste film. Beide regisseurs ontbreken in het selecte rijtje voor Beste regie, dat vijf namen telt. In de categorieën Beste originele script (Baumbach) en Beste bewerkte script (Gerwig) zijn ze geen concurrenten van elkaar, en zijn beiden kansrijk.

Ⓒ de Volkskrant

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234