null Beeld

FILM★★★★☆

Tonio

Na de requiemroman, de requiemfilm.

Erik Stockman

Het was een ontzagwekkende taak waar regisseuse Paula van der Oest voor stond. Om te beginnen moest ze zonder twijfel een zekere schroom overwinnen: het is allesbehalve vanzelfsprekend om andermans diepe persoonlijke leed naar het witte doek te brengen. Vervolgens moest ze op zoek gaan naar een manier om al die woorden en zinnen die dit leed beschrijven in de juiste beelden om te zetten. En vooral: ze diende de gepaste toon te vinden, want voor je het beseft, neemt het sentiment de bovenhand. Maar van der Oest heeft haar missie tot een goed einde gebracht: ‘Tonio’, haar verfilming van de requiemroman die A.F. Th. van der Heijden schreef nadat zijn enige kind op 23 mei 2010 in Amsterdam was verongelukt, grijpt diep in de ziel, en dit zonder één keer te verzanden in meligheid.

Er zitten momenten in die ons, zo moeten we bekennen, letterlijk hebben gevloerd. Het snerpende geluid van de deurbel in de ochtend, de twee agenten in het portaal (brengers van donkerte en droefheid), de vader die zich snel aankleedt, de rit naar het ziekenhuis, de aanblik van Tonio in de intensive care, met een sonde in zijn kaalgeschoren schedel: mokerslag na mokerslag na mokerslag. Want dat is wat deze film doet: u mokerend meesleuren in het gevoelsleven van twee mensen van wie de wereld in één klap totaal implodeert. Twee mensen die verdrinken in wanhoop, in schuldgevoelens, in de verdoving die alcohol heet, in herinneringen en – zeker in het geval van de vader – fantasiebeelden, en in de obsessie om de laatste dagen van zijn gestorven zoon tot in het kleinste detail te reconstrueren. Nee, niks geen ‘rust zacht’ voor zij die achterblijven.

‘Tonio’ laat ook goed zien hoe alleen en afgegrendeld de kruisdragers ineens in het leven komen te staan, en hoe elk woord van andere mensen, hoe goedbedoeld ook, er één te veel is. Wanneer Jenny, het meisje waarmee Tonio in zijn laatste dagen omging, nét iets te enthousiast vertelt over hun ontmoeting, snauwt Adri haar plotseling af: ‘Je weet toch dat hij dood is?’ Een oncomfortabel moment, maar in de rouw trek je je nu eenmaal terug in je eigen universum, en worden alle anderen gedegradeerd tot buitenstaanders. De vertolkingen van Pierre Bokma en Rifka Lodeizen zijn trouwens niet minder dan indrukwekkend, terwijl de eveneens uitmuntende Chris Peters een treffende gelijkenis vertoont met de Tonio die op de omslag van het boek staat.

‘Tonio’ is geen volmaakte film – hoe kan het ook? In de tweede helft verdwijnt Mirjam te veel naar de achtergrond, en verder kan de cineaste het, wellicht in een poging om sommige shots een beetje extra dramatische kracht bij te zetten, niet laten om af en toe op het slowmotionknopje te drukken. Maar het eindshot is prachtig: Mirjam die over het trottoir komt aanstappen, het huis binnengaat, en de deur achter zich sluit, waarna de camera Mirjam en Adri alleen laat met hun verdriet. Misschien raken ze erdoor, misschien ook niet, maar de reis is aangevat – samen.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234