null Beeld

film

Van de minst betoverende tot de wonderbaarlijkste: de 10 films van Wes Anderson gerangschikt

Nú in de bioscoop: ‘The French Dispatch’, de tiende film van de Amerikaanse wondercineast Wes Anderson. Wij hebben de tien langspelers van Anderson in een ranglijst geplaatst: niet van de slechtste tot de beste, om de eenvoudige reden dat de man nog nooit een écht slechte film heeft gemaakt, wel van de minst betoverende tot de wonderbaarlijkste.

Erik Stockman
Bottle Rocket Beeld RTL
Bottle RocketBeeld RTL

10. BOTTLE ROCKET (1996)

Er waren eens twee kameraden, allebei studenten aan de University of Texas, die anno 1989 in Austin samenhokten in een appartement waarvan de kaduke vensters niet goed dichtgingen. De twee vrienden, die een grote liefde deelden voor de films van Martin Scorsese, John Cassavetes, Terrence Malick, Sam Peckinpah en Robert Altman, deden hun beklag bij de huisbaas, maar die weigerde om de nodige herstellingswerken uit te voeren. Toen verzonnen de twee vrienden een gewaagd plan: ze zouden voorwenden dat er in het appartement was ingebroken, klacht indienen, en de huisbaas op die manier verplichten om de vensters te repareren. Ze haalden zélf enkele meubelen weg en vertelden de politie dat de dieven zich toegang tot het appartement hadden verschaft via de kapotte vensters, maar noch de flikken noch de huisbaas trapten erin. Het duo hield aan hun in het water gevallen complot wél een basisidee over voor een filmscenario. In 1992 flansten Wes Anderson en Owen Wilson, want over hén gaat het natuurlijk, voor een habbekrats de kortfilm ‘Bottle Rocket’ in elkaar, over drie klunzen die het willen maken in de misdaadwereld, en vervolgens gebeurde één van die mirakels waar elke aspirant-filmmaker van droomt: hun kortfilm belandde bij filmmaker James L. Brooks (‘Terms of Endearment’, ‘As Good As It gets’), die zó enthousiast was dat hij Anderson en Wilson prompt een budget van 5 miljoen dollar én een voltallige filmcrew cadeau deed ten einde hun kortfilm uit te breiden tot een langspeler. Het precies 25 jaar geleden uitgekomen ‘Bottle Rocket’ laat zich vandaag bekijken als een ruw probeersel waarin de kiemen van Andersons unieke stijl niettemin al behoorlijk goed zichtbaar zijn: de merkwaardige slapstick, de soms excentrieke beeldkaders, de zonderlinge personages. Iedereen die in 1996 ‘Bottle Rocket’ zag, wíst het: die Anderson heeft iets in zijn mars. Beschikbaar op dvd en Apple TV.

9. RUSHMORE (1998)

‘Bottle Rocket’ werd een commercieel fiasco, maar Touchstone Pictures, een afdeling van het grote Walt Disney, gaf Anderson en Wilson niettemin het groene licht voor ‘Rushmore’, een highschoolcomedy over een eigenwijze vijftienjarige scholier (de piepjonge Jason Schwartzman) die een toneelversie van ‘Serpico’ op poten zet en het te pakken krijgt voor zijn lerares. Ofschoon de film z’n mankementen heeft, zie je de stijl waarvoor Anderson vandaag zo geprezen wordt al helemaal vorm krijgen: de soundtrack is een juweeltje, onder het humoristische oppervlak borrelen zwaarmoedige thema’s als verlies en onvervulde liefde, en ook Bill Murray maakt voor de eerste, en niet voor de laatste keer, zijn intrede in het universum van Wes. In de allermooiste scène zien we hoe Murray vanop een hoge plank in een herfstig zwembad duikt en zich in foetushouding in het diepe laat zakken terwijl het prachtige ‘Nothin’ in the World Can Stop Me Worryin’ Bout That Girl’ van The Kinks een dosis pure melancholie in je oren blaast: een eerste hoogtepunt in een nog pril oeuvre. Te zien op Google Play en Disney+.

The French Dispatch Beeld © searchlight
The French DispatchBeeld © searchlight

8. THE FRENCH DISPATCH (2021)

In zijn jeugdjaren in Houston schreef Anderson scenario’s voor actiefilms, bouwde hij minutieuze decors van bordkarton, en floot hij zijn vriendjes uit de wijk bijeen om samen Super 8-filmpjes te draaien. En ook al is Wes vandaag één van de grootste namen van de hedendaagse Amerikaanse cinema, eigenlijk doet hij nog steeds hetzelfde als toen: hij roept nog steeds zijn maats bijeen (Murray, Wilson, Schwartzman) en plaatst ze in zorgvuldig opgebouwde decors. Het verschil is dat zijn decors tegenwoordig iets imposanter zijn dan de opeengestapelde kartonnen dozen uit zijn jeugd: voor ‘The French Dispatch’ knutselde hij, met het hem kenmerkende oog voor het allerkleinste detail, zowaar een volledig fictief Frans stadje ineen. In het uit drie kortverhalen samengestelde ‘The French Dispatch’ zitten zelfs zóveel visuele referenties, garneringen en tierelantijntjes dat men af en toe op een pauzeknop zou moeten kunnen drukken om ze allemaal te bevatten. Wat ons betreft staat ‘The French Dispatch’ in de eindafrekening niet op de hoogte van zijn beste werk - er is veel te zien, maar de betovering ontbreekt - maar dat neemt niet weg dat we in deze onevenwichtige hommage aan de journalistiek, nu te zien in de cinema, één van zijn mooiste oneliners ooit terugvinden: ‘Misschien vinden we datgene wat we missen terug op de plaatsen die we vroeger ons thuis noemden.’

7. FANTASTIC MR. FOX (2009)

Met de animatiefilm ‘The Fantastic Mr. Fox’ waagde Anderson zich voor het eerst aan de stop motion-techniek, en zoals kon worden verwacht, heeft hij aan het bekende kinderboek van Roald Dahl een geheel eigen draai gegeven: de animatie oogt lekker retro, muziek en dialogen klinken hoogst excentriek, en Mr. Fox (u herkent de stembanden van George Clooney) heeft een fiftieskostuum zoals Wes ze zelf ook graag draagt. Je zit aldoor te grinniken, maar als we eerlijk moeten zijn: in vergelijking met Andersons live action-films weegt ‘The Fantastic Mr. Fox’ toch iets te licht. Beschikbaar via Apple TV en Google Play.

6. THE ROYAL TENENBAUMS (2001)

De verhalen van Anderson worden steevast bevolkt door outsiders die met van alles in het reine trachten te komen – met de wereld, met de dood, en vooral met zichzelf. Neem nu het rond de disfunctionele familie Tenenbaum draaiende ‘The Royal Tenenbaums’: Royal (Gene Hackman) heeft zijn vrouw en zijn kinderen lang geleden in de steek gelaten en woont al zeventien jaar met zijn Indische knecht in een hotel; moeder Etheline (Anjelica Huston) staat op het punt zich te verloven met haar boekhouder (Danny Glover); zoon Chas (Ben Stiller) is een constant in rood trainingspak gehulde weduwnaar die bezeten is door brandoefeningen; zoon Richie (Luke Wilson) is een ex-tenniskampioen die uitsluitend via telegrammen communiceert; en dochter Margot (Gwyneth Paltrow) is ongelukkig getrouwd met een zonderlinge boekenwurm (Bill Murray). Op een dag keert Royal terug naar zijn gezin om de balans op te maken, en die oogt niet fraai: zijn kinderen, die vroeger allemaal genieën waren, zijn alledrie mislukkelingen geworden. Voor Wes was het schrijven en draaien van ‘The Royal Tenenbaums’ naar eigen zeggen pure therapie: zijn eigen ouders gingen uit elkaar toen hij 8 was, en om de autobiografische insteek tastbaar te maken liet hij Huston zelfs de bril van zijn bloedeigen moeder dragen. Het geinige maar soms iets te melige ‘The Royal Tenenbaums’ groeide in 2001 uit tot Andersons eerste grote kassucces. Te zien op Disney+ en Google Play.

Isle of Dogs Beeld Q2
Isle of DogsBeeld Q2

5. ISLE OF DOGS (2018)

Andersons tweede animatiefilm, en deze keer was het een voltreffer. ‘Zijn verhalen doen je tegelijk schudden van het lachen en huilen van ontroering, en ze hebben een heel mooie ziel,’ zei Adrien Brody – nog zo’n acteur die al jaren deel uitmaakt van Andersons vaste troupe – ooit, en die woorden gaan perfect op voor ‘Isle Of Dogs’, een even hilarische als hartroerende stopmotionfilm over enkele honden die door Kobayashi, de kattenminnende burgemeester van Megasaki, naar Afvaleiland zijn verbannen. De proloog met de Samoeraï-jongen en de Hoofdeloze Voorouder is een filmisch diamantje, de ambachtelijk vervaardigde decors zijn minstens zo mooi als in Andersons beste live action-films (de iglo gemaakt van lichtgevende sakéflessen!), en zelfs in de scènes waarin de keffers Chief, Rex, Duke, Boss, King over hun favoriete eten (Kobe-biefstuk met zout en peper) zitten te babbelen, kleeft er aan hun vacht een prachtige waas van weemoed. Te zien op Disney+.

4. MOONRISE KINGDOM (2012)

De minutieus geconstrueerde beeldkaders, de nauwgezet versierde decors, het magnifieke Technicolorkleurenpalet, de heerlijke soundtrack, de opkringelende weemoed, de aparte humor: Anderson hanteert al 25 jaar lang min of meer dezelfde, onmiddellijk herkenbare stijl. En misschien is dát wel de reden waarom ‘Moonrise Kingdom’ indertijd met gemengde gevoelens werd onthaald: de teneur was dat de cineast in herhaling viel; dat zijn ooit zo frisse stijlelementen conventies waren geworden. Wat door sommige toeschouwers in 2012 evenwel werd bestempeld als een routineuze film, is voor ons als een blij weerzien met een oude vriend. Het machtige ‘The Young Person’s Guide to the Orchestra’ van de Britse componist Benjamin Britten vormt de aanhef van een prachtige love story tussen twee outcasts: de 12-jarige bebrilde padvinder Sam (Jared Gilman) en Suzy (Kara Hayward), een meisje dat graag naar Françoise Hardy luistert en naar de wereld door een verrekijker kijkt. Er valt hard te lachen met de ridicule outfits van Bruce Willis en Edward Norton, maar eigenlijk voel je toch vooral die golf van droeve melancholie die Anderson altijd maar weer door zijn films laat stromen. Op Apple TV en Google Play.

The Darjeeling Limited Beeld IMDB
The Darjeeling LimitedBeeld IMDB

3. THE DARJEELING LIMITED (2007)

Bill Murray die in een taxi door de straten van Jodhpur scheurt en in een betoverend mooie slowmotionscène op het nippertje de trein mist: de korte proloog van ‘The Darjeeling Limited’ vormt een filmparel op zich. In één van de vele door Anderson op z’n eigen wijze ingerichte treincoupés maken we kennis met Peter, Jack en Francis Whitman (Adrien Brody, Owen Wilson en Jason Schwarzman): drie hopeloos van mekaar vervreemde broers die tijdens de lange treinreis doorheen India een poging ondernemen om de banden opnieuw aan te halen. De vertolkingen van zijn prachtig, de atmosfeer is heerlijk weemoedig, en de sfeervolle Indische deuntjes – geplukt uit oude films van James Ivory en Satyajit Ray – maken de droom volledig. Tijdens een interview dat we ooit met hem hadden, maakte Wes er geen geheim van dat ‘The Darjeeling Limited’ voor hem een erg persoonlijke film is: ‘Ik heb heel veel van mezelf in het verhaal gelegd. Mijn twee broers zijn erg belangrijk voor me – de eerste twintig jaar van mijn leven heb ik vooral bij hén doorgebracht. Broers kunnen vechtend over de vloer rollen, en ze kunnen zelfs vervreemden van elkaar, maar als het er écht op aankomt zijn ze er voor elkaar. En dat is waar ‘The Darjeeling Limited’ om draait.’ Disney + en Google Play.

2. THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU (2004)

Wie het universum van Anderson betreedt, komt terecht in de meest poëtische droomwerelden: het ouderlijke huis van de Tenenbaums, de trein uit ‘The Darjeeling Limited’, het Afvaleiland uit ‘Isle of Dogs’, het Franse stadje uit ‘The French Dispatch’. Ook het exploratieschip van Steve Zissou, een oceanograaf (Bill Murray) die overduidelijk is gebaseerd op de roemruchte Franse commandant Jacques-Yves Cousteau, dobbert rond in die magische zone tussen bitterzoete melancholie en kurkdroge humor (fijn weetje: in ‘Rushmore’ zien we hoe scholier Max Fischer in de schoolbibliotheek door een boek bladert van... Jacques Cousteau!). In ‘The Life Aquatic With Steve Zissou’, waaraan werd meegeschreven door ‘Marriage Story’-regisseur Noah Baumbach, vinden we niet alleen één van Andersons meest gedenkwaardige actiescènes terug (de bemanningsleden van de Belafonte die in de clinch gaan met een stel piraten!), maar ook één van zijn meest aparte soundtracks: zo brengt acteur Seu Jorge op tijd en stond een song van David Bowie in ’t Portugees. Het mooiste is nog dat de zee-avonturen van Steve Zissou in de prachtige slotscènes openbloeien tot het ontroerende portret van een rouwende man die troost en loutering vindt bij de wonderlijke wezens (ontworpen en vervaardigd door Wes himself!) die de onderwaterwereld bevolken, zoals de suikerkrabbetjes, de kleurpotlodenzeepvissen en de fluorescerende kwallen. Disney+ en Google Play.

The Grand Budapest Hotel Beeld INTERNET
The Grand Budapest HotelBeeld INTERNET

1. THE GRAND BUDAPEST HOTEL (2014)

Ieder z’n mening natuurlijk, maar persoonlijk vinden wij ‘The Grand Budapest Hotel’, waarin we de avonturen volgen van hotelconciërge Gustave H. (Ralph Fiennes), zijn mooiste, zijn meest complete, zijn meest esthetische (die lobby! Die kleurenpaletten! Die lumineuze beeldkaders!), zijn grappigste, zijn meest voldragen film tot nu toe. Én zijn weemoedigste.

‘The Grand Budapest Hotel’ is Andersons hommage aan Stefan Zweig, de Oostenrijkse schrijver die zijn land in 1933 ontvluchtte, nog een tijdje in Oostende heeft gewoond, en nog voor het einde van de Tweede Wereldoorlog een einde aan zijn leven maakte omdat hij kon niet langer verdragen dat de beschaafde Europese wereld die hij had gekend was verdwenen en nooit meer zou terugkeren. ‘Ik heb dat gevoel in mijn film willen steken,’ aldus Anderson. ‘Het gevoel dat je naar een wereld zit te kijken die gedoemd is om te verdwijnen.’ En voilà, daar hebben we het: zoals ál zijn films, is ‘The Grand Budapest Hotel’, te vinden op Disney+ en Google Play, in z’n poëtische essentie het werk van een mens die door al z’n poriën, al z’n luchtpijpvertakkingen en al z’n longblaasjes koolstofdioxiderijke weemoed ademt. ‘Ik hoef maar een halve seconde naar één of andere oude foto te kijken – van een straat, een gebouw, een mens – of mijn ogen worden al vochtig,’ zo vertelde hij ons ooit. ‘Misschien is het daarom dat ik films maak – om dat allesoverheersende gevoel van nostalgie uit te drijven. Of om me erin te wentelen, dat kan ook. Ik weet het zelf niet zo goed. Ik voel hoe dan ook niet de behoefte om de massa te behagen. Ik wil mijn eigen koers varen. Maar ik doe dat alleen maar in de hoop dat er hier en daar één of twee toeschouwers zijn die zich door mijn films diep geraakt zullen voelen.’ Count us in, Wes.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234