null Beeld RV
Beeld RV

Ninja Thyberg maakt provocerende pornoprent'pleasure'

‘Veel porno berust op een conservatief, bijna middeleeuws man-vrouwbeeld’

Worden pornosets alleen maar bevolkt door hersenloze deernen en beukende hengsten, en zijn misbruik en verkrachting er schering en inslag? De Zweedse cineaste Ninja Thyberg onderzocht het ter plaatse voor haar debuutfilm ‘Pleasure’. Zo gelukzalig als de titel klinkt, zo rot is de nasmaak van het indrukwekkende drama: ‘Ik ben de humor van het hele systeem gaan inzien.’

Berend Jan Bockting

Haar eerste pornofilm zag Ninja Thyberg (37) op haar 16de. ‘Mijn toenmalige vriendje kwam met een video aanzetten: zó moesten wij ook neuken. We waren allebei nog maagd. Ik was gechoqueerd, ik vond de beelden grof en vrouwonvriendelijk. Ik had tot dat moment een superschattig vanille-idee van seks: zacht, romantisch. Hij vertelde dat al zijn vrienden naar porno keken. Ze praatten er openlijk over. Plotseling realiseerde ik me dat ik heel ver verwijderd was van het meisje dat ik in zijn ogen moest zijn. (Opgewekt) En toen werd ik antipornoactivist.’

Ruim twee decennia later reist Ninja Thyberg de wereld rond met haar debuutfilm ‘Pleasure’, een nietsontziend en spraakmakend portret van een 19-jarige Zweedse vrouw die naar Los Angeles verhuist om het tot pornoster te schoppen. Linnéa, zo heet ze, neemt de artiestennaam Bella Cherry aan en ontdekt hoe ze snel naam kan maken in het wereldje: door niet terug te deinzen voor de meer extreme en gewelddadige subgenres van porno. Debutant Sofia Kappel speelt haar rol met angstaanjagende overtuiging, vooral tijdens de heftige scènes.

Ninja Thyberg koos voor een opmerkelijke aanpak: op Kappel na draaide ze haar film volledig met mensen die werkzaam zijn in de porno-industrie. Onder anderen de zwaargeschapen Chris Cock, tegenspeler en vertrouwenspersoon van Bella, en de morsige Mark Spiegler, eigenaar van het vooraanstaande pornoagentschap Spiegler Girls, treden in ‘Pleasure’ op als zichzelf.

Thyberg won hun vertrouwen door hen in een periode van vijf jaar gedurende enkele blokken van zes maanden te volgen. Ze bezocht talloze filmsets en praatte met sleutelfiguren in de scene. Dat loonde: het fictieve ‘Pleasure’ speelt zich af in een wereld die zeldzaam authentiek oogt.

– Wat voor antipornoactivist was je?

NINJA THYBERG «Eén die de wereld extreem zwart-wit bekeek. Ik ben ooit in de cel beland omdat ik met een groepje de toegang tot een seksclub had versperd. Al gauw ontdekte ik dat ik op een doodlopend spoor zat. De mensen die in die seksclubs werkten, zeiden: ‘Leuk dat jullie je om ons bekommeren, maar als we niet kunnen werken, verdienen we niets. Ga weg, fuck you.’

»Ik besloot me te verdiepen in porno. Ik ontdekte feministische pornografie, deed voor een essay tijdens genderstudies een kwantitatieve analyse van pornofilms en moest concluderen dat in porno echt niet elke vrouw wordt vernederd.»

In die periode ontstond de inspiratie voor haar korte film, eveneens ‘Pleasure’ genaamd, waarmee ze in 2013 aan het filmfestival van Cannes deelnam. Daarin is te zien hoe een hoogblonde Zweedse vrouw op een pornoset haar lijf in bochten wringt die eerder op de lachspieren werken dan opwinden: seks als absurde, mechanische handeling, ontdaan van sensualiteit en erotiek. Meer satire dan aanklacht.

THYBERG «In alle interviews zei ik destijds dat ik een lange versie wilde maken, over de echte mensen achter de stereotypen die ik opvoerde. Maar ik kende niemand in de pornowereld. Ik had nog nooit een pornoset bezocht. Ik voelde me hypocriet: alles wat ik wist van porno, haalde ik uit essays, documentaires en de films zelf.»

– Je film is vrij kritisch. Hoe won je het vertrouwen van de mensen in de industrie?

THYBERG «Ik moest mijn best doen om er niet in te vliegen zoals ik dat als activist zou hebben gedaan: dat alle porno slecht is en dat elke acteur vast emotioneel beschadigd moet zijn. Tegelijk wilde ik na al die tijd weleens weten hoe de pornowereld echt in elkaar steekt.

»Ik stelde geen vooringenomen vragen en maakte vanaf het begin duidelijk dat ik met mijn film de positieve én de negatieve kanten van het wereldje in beeld wilde brengen. Die eerlijkheid werd gewaardeerd, denk ik. Mark Spiegler, vroeger één van mijn aartsvijanden, was één van de eersten met wie het goed klikte – of ik werd door hem kundig uit mijn ivoren toren gemept, zo zou je het ook kunnen zien. Hij benadrukte dat het belangrijk was óók zaken te laten zien die goed gaan: dat iedereen vanzelfsprekend boven de 18 is, dat alle seks met wederzijdse instemming plaatsvindt, enzovoort.»

– Wat was je grootste ontdekking tijdens je bezoeken aan al die sets?

THYBERG «Eerst dacht ik: als een man tijdens seks gewelddadig en dominant is, is dat het schoolvoorbeeld van misogynie. Het kostte me veel moeite om te begrijpen waarom actrices dat type rollen steeds weer accepteren. Zij zien het zo: alle mannen willen indruk maken op vrouwen door te laten zien hoe sterk ze zijn. Vrouwen voelen zich daar veilig bij. Het geweld is een onderdeel van het rollenspel. Er wordt niet echt pijn gedaan.

»Ik was het er niet mee eens – dat idee berust op een conservatief, bijna middeleeuws man-vrouwbeeld – maar ik begreep het wel beter. Die vrouwen voelen zich niet vernederd, ze moeten zelfs keihard lachen om hoe die mannen gezien willen worden. Mannen hengelen ook voortdurend naar vrouwelijke goedkeuring: vertel me hoe groot mijn piemel is! Dat veranderde voor mij de betekenis van porno.»

– Maar de scène waarin Bella wordt bespuugd en geslagen, is heel akelig.

THYBERG «Zeker. Het is een soort verheerlijking van misbruik. Misogynie bestáát.»

– Hoe heb je die gewelddadige pornoscène geregisseerd?

THYBERG «Als een vechtscène: er zijn allerlei stunttrucs om de klappen in haar gezicht en het trekken aan haar haar er veel erger te laten uitzien dan het is. Ik snap wel waarom die scène zo hevig overkomt. Het geweld is niet eens zo bijzonder grof, het is vooral de context die het vernederend maakt. Zo’n meisje op haar knieën tussen twee van die kerels met petjes... Bella wordt ook vrij snel doodsbang. En Sofia speelt die scène verschrikkelijk goed.»

– De scène daarna lijkt een sleutelmoment. Tegen haar manager zegt Bella dat ze is verkracht. Hij vindt dat ze dat woord niet zomaar kan gebruiken: ze had hooguit een slechte ervaring.

THYBERG «Je zou kunnen zeggen dat ze volgens de wet niet wordt verkracht: ze gaf vooraf immers toestemming om een extreme scène te filmen. Meerdere personages in de film zeggen: ‘Dit is toch wat je zelf wilt?’ Dat moment is toepasbaar op veel meer situaties waarin vrouwen kunnen belanden. Je maakt een keuze en constateert even later dat die tot een bedreigende situatie heeft geleid – spontaan met iemand uit de kroeg naar huis gaan, ik noem maar wat. Ik ken geen vrouw die dat niet zal herkennen. Als Bella eenvoudig als slachtoffer aan te wijzen was, zou die scène die extra betekenis verliezen.»

SEKS MET ZWARTEN

– Chris Cock, een zwarte pornoacteur, vertelt in de film over een lijst waarop vrouwen hun do’s en don’ts kunnen aanvinken. Helemaal onderaan, na de orgiën en dubbele penetraties, staat ‘seks met zwarte mannen’.

THYBERG «Ja. Ik weet dat racisme een groot probleem is in de Verenigde Staten, maar ik had niet verwacht dat mensen in de pornowereld zouden praten over seks met zwarte mannen alsof het seks met een andere soort betreft.

»Er is intussen veel veranderd en de Black Lives Matter-beweging heeft ook de pornowereld opgeschud. Maar toen ik in 2014 met mijn onderzoek begon, was het algemeen aanvaard dat zwarte mannelijke acteurs hooguit de helft van het salaris van hun witte collega’s ontvingen. Riley Reid, een invloedrijke pornoster, maakte als eerste een statement: ze wilde alleen nog acteren op sets waar al haar mannelijke tegenspelers hetzelfde salaris krijgen.»

– Het valt op dat ‘Pleasure’ ook grappig is. Zoals die slonzige mannen in uitgewassen hawaïbloesjes die voor een pornolabel vrouwen selecteren door ze rondjes te laten draaien voor hun bureau. De spot druipt eraf.

THYBERG «Absoluut. Ik heb zoveel nagedacht over het patriarchaat dat ik de humor van het hele systeem ben gaan inzien. Die mannen nemen zichzelf overigens ook helemaal niet serieus. De acteurs spelen voortdurend de rol van creep. Misschien is het een schild en kunnen ze alleen zo om met wat ze doen.»

– Wat vond Mark Spiegler eigenlijk van ‘Pleasure’?

THYBERG «Hij vond de film oké, zei hij. Ik focus me volgens hem wat veel op de donkere kant van de industrie, maar ik hecht eerlijk gezegd meer waarde aan wat de vrouwelijke acteurs van de film vinden. Ik heb die voor hén gemaakt. Ik vertegenwoordig hen goed, zeiden ze. Gelukkig.»

Bekijk hier de trailer:

‘Pleasure’ loopt nu in de bioscoop.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234