Ahmed in 2015.Beeld VRT

Televisie★★★★☆

‘Vijf jaar hier’ op Canvas toont ook hoe levens in ons Beloofde Belgenland als confetti verder uiteen kunnen vallen

U kent dat wel: een onfrisse vreemdeling van een ver land belandt hier omdat hij in eigen contreien niet langer welkom is en komt, niet ongevoelig voor het feit dat het hier goed toeven is, schaamteloos op onze kap leven, en dat blijft maar hangen, en hardwerkende mensen van hun job beroven... Maar het gaat dezer dagen al zo váák over corona, en nu Phara de Aguirre er een tot stilletjes reflecteren aanzettend Canvas-programma rond gemaakt heeft, moeten we het ook maar weer eens over de vluchtelingencrisis hebben.

Het concept achter ‘Vijf jaar hier’ is even zonneklaar en glashelder als de titel: vijf jaar geleden zocht Phara een slordige achttien asielaanvragers bij elkaar die allemaal in 2015, het jaar van de grote Europese asielcrisis, de Belgische grens hadden overgestoken. In de komende vijf jaar legde zij, in louter registrerende stijl, vast welke vorm hun leven stilaan aannam. In de eerste aflevering zag je hoe de uiteengevallen levens van drie alleenstaande mannen in het Beloofde Belgenland opnieuw als puzzelstukjes in elkaar klikten dan wel als vreugdeloze confetti verder uiteen vielen – bij twee van de drie moest het zo nodig dat laatste zijn, want niemand heeft Vrouwe Fortuna anno 2020 nog streken te leren.

Uit de getuigenissen viel veel op te maken, ondanks – of misschien net dankzij – de taalbarrière, die enkel het zuiver noodzakelijke toestond. In de stemmen van Boubacar, Ahmed en Hussein weerklonk aldoor een zekere onthechting, alsof ze hun verhaal vanop afstand zagen: alwetende vertellers die ook wel beseften dat hun personages niet in een blijspel acteerden. Phara en haar team deden er goed aan om meteen vijf jaar voor het portret uit te trekken: in die tijd zag je de mannen veranderen, soms zelfs ten goede.

Zo was de Syrische Ahmed een lusteloze ziel die zijn joie de vivre ergens ter hoogte van Aleppo had achtergelaten – in de wijk waar president Assad zijn schrijnwerkerij had platgebombardeerd – maar die, nadat hij achtereenvolgens een job en een echtgenote, Hafiza, had gevonden, ook weer voorzichtig uit de kieren van zijn schulp durfde te kijken. Bij Boubacar een omgekeerde evolutie: bij aankomst toonde hij zich nog als een out & proud homo, die in België een veilige haven meende te herkennen nadat ze hem in Niger onterfd hadden en zijn huis in de fik gestoken. Nadat zijn aanvraag geweigerd werd, stuurde hij ook de cameraploeg wandelen (‘ik voel mij hier even verstoten als thuis’). Naar zijn leven nu hebben we het raden. Prijzen noch kransen voor wie juist gokt.

Het zijn details die bijblijven. Het toontje van stille superioriteit van de man die Boubacar opwacht in zijn opvangcentrum, de vuilniszak waarmee zijn dekens onceremonieel aan zijn voeten worden gedropt: niks schreeuwde het soort bescheiden vreugde waartoe deze man, ooit een beloftevol modeontwerper, mits de kleinste aanmoediging in staat zou zijn. Of nog: het beeld van Ahmed die op zijn schraal kamertje wacht om met zijn ouders te praten. Vier maanden niet meer gehoord. De vaste lijn is stuk. De luchtmacht bombardeert de regio constant met napalm, splinterbommen en ballistische raketten.

Dit zijn geen tijden die om relativering schreeuwen, maar ‘Vijf jaar hier’ is een slim en gevoelig programma, dat aan schreeuwen geen boodschap heeft.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234